TheraSuit – intensywna rehabilitacja neurologiczna dzieci

Od kosmosu do samodzielności. Historia metody TheraSuit

Co wspólnego ma rehabilitacja dziecka z lotem w kosmos?

Więcej, niż mogłoby się wydawać.

W warunkach mikrograwitacji organizm człowieka przestaje doświadczać normalnego obciążenia. Zmienia się praca mięśni, układu kostnego oraz sposób, w jaki ciało otrzymuje informacje potrzebne do prawidłowej kontroli ruchu. Właśnie dlatego w programach kosmicznych opracowywano rozwiązania mające przeciwdziałać skutkom długotrwałego odciążenia organizmu.

Jednym z takich rozwiązań były specjalne kombinezony stosowane do zwiększania obciążenia i dostarczania organizmowi informacji związanych z pozycją ciała.

Z czasem podobna idea znalazła zupełnie inne zastosowanie.

Na sali rehabilitacyjnej.

TheraSuit – historia, która zaczęła się od dziecka

Metoda TheraSuit nie powstała jako abstrakcyjny projekt laboratoryjny. Jej historia związana jest z rodziną, doświadczeniem rodzicielskim i bardzo konkretnym celem – zwiększeniem możliwości ruchowych dziecka.

Richard i Izabela Kościelny, fizjoterapeuci oraz rodzice córki z mózgowym porażeniem dziecięcym, przez lata szukali sposobów na poprawę jej funkcjonowania. Ich doświadczenia z rehabilitacją Kai stały się jednym z fundamentów rozwoju metody TheraSuit.

Kaya urodziła się przedwcześnie i od początku wymagała intensywnej rehabilitacji. Rodzice wykorzystywali różne podejścia terapeutyczne, jednak droga do większej samodzielności pozostawała bardzo trudna.

Według opublikowanej przez rodzinę historii, gdy Kaya miała około sześciu lat, poruszała się na wózku i korzystała z pomocy K-walkera na krótkich dystansach. Wtedy jej rodzice zdecydowali się na terapię wykorzystującą wcześniejszą wersję „kombinezonu kosmicznego”. Po pierwszej sesji Kaya wykonała swoje pierwsze kroki. To doświadczenie stało się punktem zwrotnym w historii rodziny oraz dalszym rozwoju metody.

Właśnie z tej historii wyrósł TheraSuit.

Nie jako obietnica cudów, lecz jako odpowiedź na bardzo konkretne pytanie:

Jak stworzyć dziecku więcej możliwości do aktywnego, intensywnego i celowego treningu ruchowego?

Czym jest metoda TheraSuit?

TheraSuit Method® to intensywny, indywidualnie planowany program rehabilitacji ruchowej wykorzystujący między innymi specjalistyczny kombinezon TheraSuit® oraz system Universal Exercise Unit (UEU).

Metoda została opracowana przede wszystkim z myślą o dzieciach z mózgowym porażeniem dziecięcym oraz innymi zaburzeniami neuromotorycznymi. Jej podstawą jest połączenie intensywnego treningu, ćwiczeń wzmacniających, pracy nad kontrolą posturalną, koordynacją i funkcjonalnym ruchem.

I tutaj dochodzimy do rzeczy najważniejszej:

TheraSuit to nie jest po prostu „kombinezon do rehabilitacji”.

Kombinezon jest narzędziem. Najważniejszy pozostaje intensywny, odpowiednio zaplanowany trening wykonywany przez dziecko pod kontrolą terapeuty.

To właśnie sposób wykorzystania dostępnych narzędzi, dobór ćwiczeń i konsekwentna praca nad funkcją decydują o charakterze terapii.

Dlaczego intensywność ma znaczenie?

Dziecko z zaburzeniami neurologicznymi często nie ma takich samych możliwości spontanicznego powtarzania prawidłowych wzorców ruchowych jak jego zdrowi rówieśnicy.

Utrzymanie pozycji, przeniesienie ciężaru ciała, podparcie, wstawanie czy wykonanie kroku mogą wymagać ogromnego wysiłku. To, co dla jednego dziecka jest automatyczne, dla innego staje się zadaniem wymagającym świadomej pracy.

Intensywna rehabilitacja tworzy warunki, w których dziecko może wielokrotnie ćwiczyć konkretne umiejętności ruchowe.

Nie chodzi jednak o samo zmęczenie.

Najważniejsza jest liczba wartościowych doświadczeń ruchowych, ich jakość oraz odpowiednie dopasowanie poziomu trudności.

Powtarzanie pozwala utrwalać wykonywane zadania. Stopniowe zwiększanie wymagań stwarza kolejne wyzwania. Praca nad siłą, kontrolą postawy, równowagą i koordynacją prowadzi natomiast do najważniejszego celu – wykorzystania zdobywanych możliwości w codziennym życiu.

Kombinezon TheraSuit – jak działa?

TheraSuit jest specjalistyczną dynamiczną ortezą proprioceptywną. Składa się między innymi z kamizelki, spodenek, nakolanników oraz elementów przeznaczonych do pracy na kończynach. Poszczególne części łączy system elastycznych linek, których ustawienie i napięcie terapeuta może indywidualnie dopasować do potrzeb dziecka.

Odpowiednia konfiguracja może pomagać w:

• uzyskaniu bardziej optymalnego ustawienia ciała,

• zapewnieniu zewnętrznej stabilizacji,

• zwiększeniu informacji proprioceptywnej,

• pracy nad kontrolą posturalną,

• wykonywaniu ćwiczeń przeciw oporowi,

• treningu określonych wzorców ruchowych,

• zwiększaniu możliwości wykonywania ćwiczeń funkcjonalnych.

Nie istnieje jedno ustawienie TheraSuit odpowiednie dla każdego dziecka. To terapeuta decyduje, jak wykorzystać możliwości kombinezonu w konkretnym przypadku, uwzględniając jego aktualne możliwości, ograniczenia i cele terapii.

TheraSuit i układ nerwowy – trening, nie magia

Każdy ruch dostarcza informacji układowi nerwowemu.

Podczas próby utrzymania pozycji, przeniesienia ciężaru ciała, sięgnięcia po przedmiot, wykonania kroku czy przejścia kilku metrów mózg otrzymuje ogromną ilość informacji z mięśni, stawów, skóry, układu przedsionkowego i wzroku.

Następnie musi te informacje zintegrować i odpowiednio zaplanować ruch.

Dlatego rehabilitacja neurologiczna nie polega wyłącznie na „ćwiczeniu mięśni”.

Trenujemy człowieka jako całość – jego ciało, kontrolę ruchu, równowagę, planowanie i wykonywanie aktywności.

TheraSuit może być jednym z narzędzi pozwalających terapeucie stworzyć odpowiednie warunki do takiego treningu.

Universal Exercise Unit – więcej możliwości treningu

Integralnym elementem podejścia TheraSuit jest również Universal Exercise Unit (UEU).

System wykorzystuje między innymi linki, bloczki, obciążenia i inne elementy pozwalające dostosować ćwiczenia do możliwości oraz celu terapii.

Dzięki UEU terapeuta może pracować nad konkretnymi grupami mięśniowymi, kontrolą ruchu, stabilizacją oraz wykonywaniem określonych zadań funkcjonalnych.

Stopniowanie trudności pozwala dostosować poziom pomocy lub oporu do aktualnych możliwości dziecka.

W praktyce oznacza to jedno:

ćwiczenie można dopasować do dziecka, zamiast zmuszać dziecko do dopasowania się do ćwiczenia.

Dla kogo przeznaczona jest rehabilitacja TheraSuit?

Metoda TheraSuit jest wykorzystywana przede wszystkim w rehabilitacji dzieci z zaburzeniami neurologicznymi i neuromotorycznymi, w szczególności w przypadku:

• mózgowego porażenia dziecięcego (MPD),

• zaburzeń napięcia mięśniowego,

• zaburzeń kontroli posturalnej,

• opóźnienia rozwoju ruchowego,

• zaburzeń koordynacji,

• wybranych zaburzeń neurologicznych wpływających na funkcje ruchowe,

• innych problemów wymagających intensywnego treningu funkcjonalnego.

Zakres zastosowania oraz bezpieczeństwo terapii powinny być zawsze oceniane indywidualnie przez zespół terapeutyczny.

Co chcemy osiągnąć podczas intensywnej terapii?

Nie leczymy kombinezonem. Trenujemy funkcję.

W zależności od potrzeb dziecka cele terapii mogą obejmować:

Siłę i wytrzymałość

Dziecko wykonuje ćwiczenia dostosowane do swojego poziomu możliwości. Wraz z postępami można stopniowo zwiększać ich trudność.

Kontrolę posturalną

Pracujemy nad zdolnością do utrzymania i kontrolowania pozycji ciała podczas wykonywania konkretnych zadań.

Równowagę

Odpowiednio dobrane ćwiczenia pozwalają stopniowo rozwijać kontrolę środka ciężkości oraz reakcje równoważne.

Koordynację

Ruch powinien być nie tylko możliwy do wykonania, ale również coraz bardziej kontrolowany, celowy i funkcjonalny.

Chód i lokomocję

Jeżeli dziecko ma potencjał do chodzenia, trening może być ukierunkowany na przygotowanie oraz doskonalenie elementów niezbędnych do lokomocji.

Samodzielność

To właśnie ona jest najważniejszym celem całego procesu.

Najważniejszy efekt terapii nie zostaje na sali rehabilitacyjnej

Poprawa wyniku testu może być jednym z efektów terapii. Zwiększenie liczby powtórzeń pozwala ocenić postęp treningu. Jeszcze ważniejsza pozostaje jednak lepsza kontrola ruchu i możliwość wykorzystania jej w codziennym funkcjonowaniu.

Rodzic nie przychodzi do nas po lepszy wynik w tabeli.

Przychodzi dlatego, że chce, aby jego dziecko mogło więcej zrobić samodzielnie.

Samodzielne siedzenie może oznaczać większą swobodę podczas zabawy. Lepsza kontrola pozycji stojącej może ułatwić wykonywanie codziennych czynności. Kilka dodatkowych kroków może zmienić sposób, w jaki dziecko porusza się po domu.

Każda zdobyta umiejętność może mieć znaczenie.

Dlatego patrzymy dalej niż na samą salę terapeutyczną.

Celem intensywnej rehabilitacji jest maksymalne wykorzystanie potencjału dziecka i przeniesienie zdobywanych umiejętności do codziennego życia.

Historia TheraSuit pokazuje, że warto walczyć o możliwości

Historia rodziny Kościelnych jest czymś więcej niż opowieścią o powstaniu kolejnej metody rehabilitacyjnej.

To historia rodziców, którzy nie potraktowali ograniczeń swojego dziecka jako końca drogi.

Poszukiwali rozwiązań. Zdobywali wiedzę. Testowali różne możliwości. Intensywnie pracowali. Z czasem stworzyli rozwiązanie, które stało się podstawą własnej metody intensywnej rehabilitacji.

Dzisiaj TheraSuit Method® jest nauczany na kursach dla terapeutów w wielu krajach, a oficjalna organizacja TheraSuit prowadzi między innymi programy Basic, Advanced i INFS oraz szkolenia dotyczące UEU.

Ta historia ma jeszcze jeden ważny wymiar.

Niepełnosprawność nie zawsze określa granice tego, co człowiek może osiągnąć.

Czasami określa jedynie punkt, od którego trzeba rozpocząć znacznie cięższą pracę.

Dlaczego intensywna rehabilitacja?

Układ nerwowy potrzebuje doświadczenia. Siła wymaga treningu, a kontrola ruchu wymaga powtórzeń.

Umiejętność, której dziecko nie ma możliwości regularnie ćwiczyć, nie pojawi się tylko dlatego, że terapeuta raz pokaże mu prawidłowy ruch.

Potrzebujemy czasu, powtórzeń, odpowiedniego poziomu trudności i jasno określonego celu.

Właśnie na tym opiera się idea intensywnej rehabilitacji.

TheraSuit w Polsce – terapia oparta na doświadczeniu

W naszym ośrodku TheraSuit traktujemy jako narzędzie intensywnej rehabilitacji neurologicznej, a nie jako samodzielną „terapię w kombinezonie”.

Każdy program powinien wynikać z oceny dziecka, jego aktualnych możliwości, ograniczeń i konkretnych celów funkcjonalnych.

Nie zaczynamy od kombinezonu. Zaczynamy od dziecka.

Dopiero później dobieramy narzędzia, ćwiczenia, poziom obciążenia, zakres pomocy i sposób prowadzenia terapii.

Dobrze prowadzona rehabilitacja nie polega na tym, aby wszystkie dzieci wykonywały ten sam zestaw ćwiczeń.

Największą wartość daje trening dopasowany do potencjału konkretnego dziecka i jego indywidualnego celu.

TheraSuit – kiedy rehabilitacja staje się treningiem możliwości

Od kombinezonów stosowanych w programach kosmicznych, przez doświadczenie rodziców walczących o samodzielność swojej córki, aż po współczesną intensywną rehabilitację neurologiczną.

To nie jest historia o ubraniu.

To historia o tym, co można zrobić, kiedy ciało otrzyma odpowiednie warunki do pracy, a dziecko dostanie możliwość wielokrotnego treningu ruchu.

TheraSuit. Intensywna praca. Konkretny cel. Większe możliwości.

Twórcy kostiumu

Richard i Izabela Kościelny

Richard i Izabela Kościelny są magistrami rehabilitacji Akademii Wychowania Fizycznego w Poznaniu oraz rodzicami dwóch córek: Kai, mającej mózgowe porażenie dziecięce, i młodszej Mai.

W 2002 roku stworzyli firmę Therasuit LLC, zajmującą się produkcją kostiumów rehabilitacyjnych, kabin leczniczych UGUL oraz innego sprzętu rehabilitacyjnego.

Prowadzą również szkolenia dla rodziców i terapeutów na całym świecie. Do dziś w ich szkoleniach uczestniczyło blisko 10 000 terapeutów.

Ich historia pokazuje, że czasami najbardziej przełomowe rozwiązania powstają nie dlatego, że ktoś szuka nowego produktu.

Powstają dlatego, że rodzic chce znaleźć nowe możliwości dla własnego dziecka.